Okolica była niesamowita. W jakiś niepojęty sposób przepełniała go głęboką czcią. Ten znajomy strumień, las, to jezioro… Zdawało się jakby chciały mu coś powiedzieć, wręcz cieszyły się na jego widok. Tak właśnie było wiele lat temu i zdziwił się, ale też ucieszył widząc, że jego odczucia co do tej ziemi nie zmieniły się, że dalej istniała między nią a nim ta subtelna więź, której tak dawno już nie odczuwał. Wypełniło go uniesienie wręcz mistyczne, łzy napłynęły do oczu. Tyle lat, tyle lat…
Nawet nazwy miejsc z jego dzieciństwa naznaczone były świętością… Tak więc las był przez okolicznych określany jako Święty Gaj i większość mieszkańców nie wycinała tam drzew ani nie zastawiała wnyków. Strumień płynący przez ten gaj Żywą Wodą zwano – i choć ryb w nim w bród było, za jego dzieciństwa ludzie raczej unikali łowienia tam. A jezioro – Świętajno – samą nazwą wzbudzało szacunek. Ale najmocniej w pamięć zapadła mu postać wyciosana w kamieniu. Po nocach śniły mu się czasem rysy tej twarzy zatarte przez czas, ręce złożone w geście jakby jakimś tajemniczym – jedna na brzuchu, druga na sercu – w niej róg.
No i jeszcze była dziewczyna, w tamtych latach chyba jedyna jego rówieśniczka w opustoszałej okolicy. Spotykali się prawie codziennie, przemierzali wspólnie las, odpoczywali nad jeziorem i strumieniem. Zaś postaci wykutej w kamieniu, sami nie wiedząc czemu, składali rozmaite dary. Dziewczyna wiła wianki i ozdabiała nimi oblicze kamiennej postaci. Czasem zostawiali w glinianej misie trochę pożywienia. Innym znów razem zbierali gałęzie i liście w nieładzie zalegające wokół kamienia. Wiele razy śpiewali lub tańczyli wokół głazu. Było w nim coś niesamowitego, przyciągającego, magia jakaś pradawna.

Kto otwiera bramy?
My je otwieramy!
Bracia, przyjaciele
Dni minęło wiele.
A któż to nas wzywa?
To my was wołamy!
Bracia, przyjaciele
Dni minęło wiele.
A cóż to za dary?
My je wam składamy!
Bracia, przyjaciele
Dni minęło wiele…

Uświadomił sobie, że jego usta bezwiednie poruszały się przypominając mu słowa sprzed lat. Pieśni tej nauczył chłopca dziadek, gdy pewnego wieczora dał się namówić na opowieść o kamiennej postaci i o niezwykłości rodzinnych okolic.
- Dawne lata nie do końca zapomniane, zaś dawni ludzie nie do końca przeminęli – tymi słowami zakończyła się opowieść.
Ze swojej wsi musiał wyjechać właściwie z dnia na dzień i nie było nawet czasu, by pożegnać się z dziewczyną. Wiele, wiele razy myślał o niej przez te wszystkie lata, myślał o tym, jaką kobietą jest dzisiaj, czym się zajmuje, jak się jej powodzi, czy z kimś się związała… Trudno było to nazwać tęsknotą – minęło w końcu tyle lat – może to po prostu zwykła ciekawość?

Okolica wyglądała dokładnie tak, jak ją zapamiętał i bez problemu dotarł do polany, na której od wieków stał tajemniczy posąg – kamienną babą przez ludzi zwany. Zamarł. Zdezorientowany, rozejrzał się po okolicy… Wszystko się zgadzało, był tam gdzie powinien, to na pewno ta polana… Więc gdzie podział się kamienny olbrzym?

…

Zbudziła się w środku nocy. Znowu ten sen. Mogłaby przysiąc, że dzieje się naprawdę. Ale naprawdę jest przecież tutaj. W sercu miasta, które nigdy nie pogrąża się w ciszy, nigdy nie zamyka oczu. Nawet teraz blask latarni rozlewa się wokół domu i wciska w szpary okien. Nawet teraz gdzieś w oddali słychać wycie jakiejś syreny. Po co są miasta? – pyta i uśmiecha się sama do siebie. Co za banalne pytanie! Wiadomo – dobre szkoły, dobra praca… Po co są dobre szkoły? I dobra praca po co? Nieee!… Co to za pytania?! Zasnąć i nie myśleć więcej. Nie myśleć w ten sposób. Do niczego dobrego to nie prowadzi. A więc jeszcze raz – po co są miasta? No, niech jakaś mądra myśl przyjdzie… Już, w tej chwili, zanim znowu zasnę… Miasta są po to, by złote kaczki miały gdzie mieszkać, bazyliszki mogły się skryć przed ludzkim okiem, i by w zakamarkach starych kamienic, na promykach słońca wpadających przez złamane witraże, mogły huśtać się dobre wróżki…

To sen czy jawa? Coś wyrywa ją z ciała. Co za prędkość! Już za miastem? Już las? Stare sosny, świerki… Znowu jej się śni, że leci nad drzewami, w pewnej chwili zniża lot, zwalnia, wlatuje między drzewa. Rozstępują się… Polana? Pagórek? Na nim – brzozy. Jej ulubione, chociaż kocha wszystkie drzewa. A może lepiej powiedzieć – kochała?… Zawisa nad ziemią. Patrzy na brzozy. Przychodzi mgła. Zasnuwa białe drzewa, ale widać je nadal, choć nie tak wyraźnie. Nie leci dalej. To chyba cel podróży. Wpatruje się we mgłę. Coś zaczyna do niej docierać. Tak, to nie jest zupełnie nieznajome miejsce. To tutaj spędzała dzieciństwo – przez chwilę poczuła tę więź, która na zawsze splata człowieka i ziemię jego Ojców. Gaj, strumień, jezioro… I ta postać, przed wiekami czyjąś dłonią w pradawnym wyciosana kamieniu. Właśnie, gdzie ona? Przez chwilę wydaje jej się, że dostrzega ją pod prastarym dębem, ale nie – to sylwetka jakiegoś mężczyzny, który – podobnie jak ona – stoi na polanie i w zdziwieniu rozgląda się dookoła. W zdziwieniu bo… coś tu jest nie tak jak powinno, czegoś brakuje. Lecz nie ma czasu, by przyjrzeć się lepiej. Szalony jakiś pęd porywa ją z powrotem i słyszy własny krzyk…
- Kamień?! – ze snu – nie-snu budzi ją własny głos – Mój kamień!

To irracjonalne. A więc sen wystarczy, by rzucić wszystko i w jednej niemal chwili wyjechać? Jednostajny stukot kół pociągu kołysze myśli. Ileż to lat minęło, odkąd ostatni raz tam była? Za dużo. A może tamtego świata już nie ma? Może wyprowadził się do miasta jak ona? Uśmiecha się do głupiutkich myśli. A może miasto przeniknęło po cichu do miejsca z dziecięcych lat? A może wtargnęło z całym swoim chaosem? Nie. Odrzuca tę myśl. Miasto to miasto. Ma swoje tajemnice, złote kaczki, bazyliszki… Po co mu kaczki szaropióre? Po co zwykłe jaszczurki i uśpione kamienie z ludzką twarzą ukryte wśród traw i poziomek?… Poziomki. Ciekawe czy jeszcze tam są… Ciekawe czy zielone wzgórze skryte wśród brzóz jeszcze czeka. Ciekawe czy czeka tam on… Co za śmieszne przemyślenia. Nie ma tamtych poziomek, nie ma już tamtego wzgórza… Nie ma niczego.

Brukowana droga w ciemnościach. To dziwne. Czyżby stopy pamiętały każdy kamień? Nie potykają się o wystające kocie łby. A przecież świt jeszcze nie wstał. Blednące światło księżyca ledwo co przenika przez gnane wiatrem szaro-granatowe chmury. O, jest i dzika grusza niosąca na swych barkach wszystkie zgryzoty tej ziemi. I tylko gruszki dają pociechę – dzikie jak ich matka i jak ta ziemia słodko-cierpkie. To dziwne – mijając drzewo słyszy ciche – „witaj”. Rozgląda się. Nikogo nie ma. Tylko grusza popiskuje uginanymi przez wiatr konarami. Tylko grusza…
Dalej, dalej! Kiedy wreszcie droga łagodnym łukiem spadnie do jeziora? Kiedy stary dom skrzypnie drzwiami i zapachnie zielem rozwieszonym u powały? A może domu już nie ma? I może piec rozsypał się z żalu, kiedy umarł ogień zabierając ze sobą ostatni szaro-zielony listek goryczy?
Domu nie było. Pozostały tylko fundamenty kreślące zarys dawnych ścian. Stanęła u progu, który istniał tylko w nikłej pamięci. Tu były drzwi; przeszła przez nie i stanęła w miejscu, w którym niegdyś stał duży piec, tam, gdzie o każdej porze dnia i nocy płonął ogień. Szaro-granatowe chmury mocą wstającego słońca odgarnięte zostały z nieba. Raz jeszcze w górze zapłonął ogień znacząc ślad na jeziorze rozlewającym się u stóp nieistniejącego domu. Czy i tutaj zapłonąć może? Czy możliwym jest wskrzesić to, co umarło, odeszło w zapomnienie? I znów zdaje jej się, że słyszy wyraźnie: „nie odeszło…”. Rozgląda się wokół. Żywej duszy nie ma, tylko skowronek – szary jak gruda ziemi porwał się w górę i śpiewa słońcu. Tylko skowronek…
Stare fundamenty znaczą dalszą drogę. Kto pamięta, co było, tego inna ścieżka nie zwiedzie. A nawet jeśli zwiedzie na chwilę, dość mocy jest, by zawrócić i podążyć pierwotnym traktem… Tu pod oknem był stół. Siadaliśmy wkoło i zwykły chleb nam smakował, i miód co spływał złociście, i ciepłe jeszcze, pachnące śliwkami powidła. Zza okna malwy zaglądały do domu i słyszało się ciszę. Cóż pozostało? Niebo, słońce, szara ziemia, jezioro i stare fundamenty…

Droga wiodła do lasu. I w drodze tej jedna myśl powracała. Dziecinna i natrętna, niedająca się odegnać. Poziomki. Ciekawe czy jeszcze tam są… Ciekawe czy zielone wzgórze skryte wśród brzóz jeszcze czeka. Ciekawe czy czeka tam on… Co za myśli! Nie ma tamtych poziomek, nie ma już tamtego wzgórza… Nie ma niczego…
W pierwszej chwili zdumiała się, bo brzozowe wzgórze było! I trawy zielone jak wtedy, i… poziomki! Echo powtórzyło jej radość, śmiało się i wraz z nią witało mieszkańców borów. I nie wiadomo czy tylko echo odpowiadało, czy i oni. „Hop-hop!”, „hej!”, „bywaj!” niosło się po lesie jak wtedy. Kiedy bór ucichł, a czerwona słodycz obeschła na palcach, rozejrzała się jeszcze raz. A jednak… Czegoś brakowało.

- Nie ma go. Nie ma naszego kamienia – usłyszała zza drzew.
Rozpoznała jego sylwetkę i oczy, kiedy stanął nieopodal. To mężczyzna z tamtego snu. Ale nie tylko we śnie widziała te oczy. Tak! To przecież towarzysz jej dziecięcych zabaw! Nie widziała go od czasu, gdy wraz z rodzicami pośpiesznie opuścił wioskę. Dziwne spotkanie. Przypadkowe zupełnie, chociaż tak często słyszała, że podobno nie ma przypadków.
Niedowierzanie, bo skąd wziął się tutaj? Dlaczego dziś właśnie? Niepewność, bo przecież nie wiadomo, kim dzisiaj jest. Milczenie i pierwsze słowa, proste pytania, odpowiedzi przeplatane ciszą. I zwykła radość ze spotkania dawno niewidzianego przyjaciela. Czy i dziś okaże się przyjacielem?
Dlaczego w ogóle tu przyjechałeś? A ty skąd się tutaj wzięłaś? Bywałeś tu często? Wiesz co się tutaj działo? Też miewałeś takie sny o naszej polanie? A w końcu – nieśmiałe – myślałaś o mnie? I śmiech, swobodny i niewymuszony, zupełnie jakby tych kilkunastu lat nie było. A potem – chwila ciszy, powaga w oczach… Już wie, że on też myśli o tym samym – o ich kamieniu… Nie ma go. Nie ma. Chaotyczna wymiana myśli. Jak to – nie ma? Przecież w snach to właśnie ta tajemnicza postać wzywała ich tutaj… Czy jest ktoś, kto może wiedzieć więcej o jej losie?
- Tak! Pamiętasz? Zarzekał się, że nigdy stąd nie wyjedzie, że ta ziemia to jego ciało, że ta rzeka to jego krew…
- Lecz czy jeszcze żyje? Już wtedy był starcem.
- Pamiętasz gdzie mieszkał? Chodźmy. Zobaczmy. To jedyna szansa, żeby dowiedzieć się prawdy.

Sponad drzew rosnących tuż przy chacie poderwał się szaro-brązowy ptak. Zatoczył koło nad ich głowami, obniżył lot jakby sprawdzał, z jakimi zamiarami przybywają. Z krzykiem radosnym, jakby poznał przybywających, powrócił do starca siedzącego na ławie przed chatą opartą plecami o ścianę lasu. Zbliżyli się, a wtedy siwobrody powstał wyciągając ręce w ich stronę. Mimo sędziwego wieku, postawy mógłby mu pozazdrościć niejeden młodzieniec. Miał w sobie coś, co onieśmielało; może to była właśnie ta królewska nieugięta czasem i troskami postawa? Może oczy – młodzieńcze i bystre, rozumne i przenikające człowieka na wskroś? Może jeszcze coś, co dane jest nielicznym?… Jednak to, co onieśmieliłoby innych, ich nie przerażało. Zapomnieli chyba, że przez te kilkanaście lat z dzieci zmienili się w dorosłych, bo tak jak wtedy podbiegli do niego, a on jak dawniej przytulił ich głowy do serca, jak to czyni najlepszy ojciec. I jak przed laty, tak i teraz znaczył jakieś ślady na ich czołach. I nie było nic niezwykłego w tym, że klęknąwszy całowali dłonie starca, że sokół kreślił swym lotem znaki na niebie, że spod progu chaty wysunął się wąż przyglądając się temu powitaniu i sam jakby witał gości kiwając głową.
- A więc powróciliście – przemówił starzec – wiedziałem, że wrócicie do domu.
O tak, Kriwe mógł to wiedzieć. Wydawało się, że wystarczy, iż spojrzy na człowieka, by wiedzieć skąd ten przychodzi i dokąd zmierza. Gdy przekroczyli próg chaty, zrozumieli, że czas jeśli tylko zechce, potrafi się zatrzymać. Wnętrze izby było takie, jakim je zapamiętali. Bielone, z ciepłym piecem w rogu, na nim garnki, warzące strawę albo coś innego, czego recepturę znał tylko on. Na ścianach porozwieszane pęczki ziół. Pod oknem stół, kilka drewnianych krzeseł, na oparciach których ktoś wyrzeźbił kołomiry. Przy najdalszej ścianie stała ława służąca za łoże, a obok niej w ciemnym kącie – stara skrzynia skrywająca nie wiadomo jakie skarby.
Gdy siedzieli za stołem, starzec na bochnie chleba nożem znak słońca uczynił, a potem jedli strawę, którą bogowie tej ziemi od wieków dają człowiekowi. Były więc na stole dary bóstw lasu, jezior i łąk. Dary proste i zwykłe jak ta ziemia. I dlatego właśnie człowiekowi tej ziemi najbliższe. Dlaczego więc tak często człowiek gardzi nimi, wstydzi się ich, pragnąc strawy z dalekich krain, obcej, wymyślnej, mamiącej zmysły, sprawiającej, że ciału sił ubywa? A jeśli ciało szwankuje, i rozum, i dusza nie takie jakimi by mogły być. Czyż bogom dalekich krain zależy na dzieciach tej ziemi?
- Nie odszedłeś, Kriwe…
- Nie odejdę, choć przeminę. Ludzie mijają, ale Bogi nasze nigdy nie miną. Ziemia wraz z jej historią nigdy nie odejdzie w niepamięć. I wasz kamień też w zapomnienie nie odejdzie. Wezwał was tutaj. Wasze sny…
- Więc wiesz? Co z nim?
- Lata temu znaleźli go, wyrwali borowi, upokorzyli… Wlekli do miejsca, gdzie stanął znak obcego boga i gdzie obcy bóg z dalekich ziem ostoję dla siebie znalazł. Panuje tu teraz, ale czyż wiecznie panować będzie? W was nadzieja, w was pamięć i trwanie. Pamiętajcie o mateczce kamiennej, co dłońmi swymi wskazuje, że co wyszło z jej łona, na zawsze sercu bliskie pozostanie. Nie zapomniała o was nigdy, tak jak nigdy nie zapomniała o tamtym, co rysy jej w kamieniu rzeźbił. I nie zapomniała o żadnym z jej dzieci tańczących w barwnym korowodzie na polanie schowanej wśród brzóz. Pamięta dłonie, które dla niej sypały kaszę i miody lały, dłonie, które wieńce splatały wśród pieśni. Pamięta i gruszę pozdrawiającą wędrowca, i skowronka budzącego ziemię, gdy słońce odgarnia mrok. Pamięta bicie każdego serca, które biło dla tej ziemi, zanim bić przestało. I mnie pamiętać będzie. Widzę, że dla was życie się zaczyna. Idźcie razem – i pamiętajcie, że na mocnych fundamentach od nowa można postawić dom. Dla was zaczyna się nowa droga, a ja stary, stoję na jej drugim krańcu. I tęskno mi, by pójść dalej. Lecz odejdę spokojny, bo wiem, że nie zapomnicie swoich korzeni, swojej ziemi i krwi.

Odchodząc obejrzeli się jeszcze raz. Kriwe wsparty o swój kostur, wzniesioną dłonią kreślił za nimi słoneczne znaki szczęścia. Nad jego głową kołował sokół.
- Stary mędrzec ma rację. Wszystko i tak jest w nas – mężczyzna spojrzał w jej oczy. Zadrżała, gdy ujął jej dłoń w swoją – Chodźmy. Czeka na nas ta ziemia. A na kamiennych fundamentach może przecież stanąć jeszcze jeden dom…
- A co z naszym kamieniem?
- Właśnie po to nas tu wezwał. Żeby to wszystko trwało – w nas i w naszej krwi.
Powoli ruszyli przez las, trzymając się za ręce, śmiejąc się, rozmawiając i jak wtedy powtarzając czyjeś słowa:

Kto otwiera bramy?
My je otwieramy!
Bracia, przyjaciele
Dni minęło wiele.
A któż to nas wzywa?
To my was wołamy!
Bracia, przyjaciele
Dni minęło wiele.
A cóż to za dary?
My je wam składamy!
Bracia, przyjaciele
Dni minęło wiele…

W oddali zagrzmiało.

Pewnego dnia spośród słów pieśni, którą babcia nuciła, wyłowiłam to jedno – „piołun”. Natychmiast przylgnęło do mnie i stało się moją własnością – zresztą wzajemnie. Przez kilka dni chodziłam jak zaczarowana, powtarzając sobie to słowo, nucąc je, rozkoszując się jego brzmieniem. Zaś sama babcia, choć zawsze była zajęta i niewiele czasu miała na rozmowy ze mną, tym razem o dziwo, wręcz nie przestawała o piołunie opowiadać. A właśnie szczególnie to ziele upodobały sobie kobiety w mojej rodzinie – prababka, babka, ciotki – w jakiś sposób było ono zawsze wśród nich. Dziś, kiedy podczas rodzinnych spotkań wspominamy tych, co odeszli, zawsze wspominamy również i piołun. Czasem ktoś zaczyna pytać: „A pamiętacie…”, a kilka głosów kończy: „… piołun?” I jest masa śmiechu. To taki jakby znak rozpoznawczy tej gałęzi rodu. Taki herb, choć to przecież nieherbowa gałąź. To tylko kobiety, które wiedziały może trochę więcej niż inni, a niektórym swym wnukom i wnuczkom pozostawiły w spadku piołunowe oczy i coś jeszcze…

Nawet teraz – gdy to piszę – mam przy sobie majowy piołun, zerwany tego roku. Czasem jak jest mi tak szaro i życia jakby mało, to wystarczy, że poczuję woń naszego ziela i dotknę miękkiej szarości, a od razu jakoś tak lepiej jest.

Obraz 1

Wnętrze chaty. W piecu pali się ogień. Na ścianach i u powały rozwieszone zioła. Dziecko wpatruje się w nie słuchając pieśni starej kobiety.
……………………
To właśnie jest jedno z moich pierwszych wspomnień. Blask ognia, biel ścian, zieleń liści, zapach ziół i pieśń babci. Dobra cisza i spokój, który pozostał we mnie do dziś. Na zewnątrz chaos nie do ogarnięcia – jak ludzie, którzy go stworzyli. Lecz w środku – cisza mimo wszystko, a może na przekór wszystkiemu? Cisza, której doświadczam, ilekroć wkraczam do świata mego dzieciństwa. On ciągle tam jest – świat bez początku i bez końca. I kiedy spotykamy się, cisza we mnie i cisza mojego świata łączą się w jedno i zdolne są zwyciężyć największy chaos.

Pamiętam dobrze ogień i starą pieśń:

Ogniu święty trwaj
niebo rozpromienij
płomień i nam daj
nie zagaśnij Ziemi…

Jest we mnie pamięć tamtych ziół. Nie raz pytałam babci, po co jej te brzydkie roślinki, przecież o wiele ładniejsze kwiaty rosną w ogrodach. Dlaczego co rano oraz gdy słońce zachodzi, idziemy na skraj lasu, nad strumień, wszędzie tam, gdzie światy się łączą i zbieramy zwyczajne szaro-zielone liście? Babcia uśmiechała się wtedy i widziałam w jej oczach, że chyba śmieje się ze mnie. Teraz sama śmieję się z tamtej siebie nierozumiejącej darów pochodzących z granic światów najbliższych. Światy i ci, którzy nimi władają – dla ludzi, a może im na przekór, dają życie zaklęte w zieleni. I śmieją się widząc, że człowiek jak dziecko biegnie ku ogrodom, wyciągając ręce po kwiaty piękniejsze, pachnące mocniej – bo zwodniczo…

Do dziś mam w pamięci tamte zioła i starą pieśń:

Piołunowy królu
daj mi swojej mocy
niech ze wzgórza twego
nadejdzie tej nocy
daj mi zieleń daj
daj mi ciszę daj
daj mi sen podniebny
i śmierć słodką daj…

Obraz 2

Ścieżkę wśród złotych pól przemierza stara kobieta. Krok w krok za nią idzie dziewczynka. Idą w stronę wschodzącego słońca. Kobieta przystaje co chwila zrywając zioła.
……………………
Pamiętam dzień, nim słońce wstało. Babcia zbudziła mnie i kazała iść za sobą. Drzwi skrzypnęły, jakieś cienie przebiegły za progiem, a może mi się zdawało? Księżyc rozwiewał się w bielejącym poranku, za chwilę miało nadejść słońce. Nie wiedziałam dokąd zawiedzie nas ścieżka biegnąca wśród zbóż. Pierwszy raz szłam z babcią tamtędy i czułam, że dzieje się coś niezwykłego. Bo czas, gdy spotykają się noc i dzień, nie jest zwyczajny. Chwila, w której powierza się swe kroki temu, kto idzie przed tobą, nie jest zwykła. Nie zawsze można mieć pewność, że ta osoba powiedzie cię dobrą drogą. I cel, dla którego warto wstać przed wschodem słońca też nie pojawia się co dzień.

Celem była wędrówka w ciszy nim zbudził się świat. Celem było doświadczyć tego, że cisza nie musi oznaczać samotności i smutku, lecz że można doświadczyć jej z innym człowiekiem. Celem było ujrzeć promienie wschodzącego słońca w oczach babci, gdy odwróciła się ku niemu i skłoniła jak kłania się prawdziwie zasługującym na pokłon.

Pamiętam pieśń budzących się ptaków i pieśń babci pamiętam:

Ogniu święty trwaj
niebo rozpromienij
płomień i nam daj
nie zagaśnij Ziemi…

A później zrywałyśmy zioła. Babcia mówiła że to są zioła słońca, że można je zbierać tylko o świcie, że tak zerwane mają największą moc. Rzeczywiście – pachniały tak ładnie i mocno, i błyszczały kroplami rosy. To dobre zioła – mówiła babcia – ludziom ich trzeba, gdy złe wejdzie i na zatracenie wiedzie. Spytałam czy są i złe zioła. Odpowiedziała krótko – są, niedługo i złe ci pokażę. Dziś tylko te. A później tłumaczyła cierpliwie na co pomaga ziele, które zrywałyśmy. Kiedy wracałyśmy do domu, słońce stało wysoko. Od tamtego poranka codziennie towarzyszyłam babci w jej drodze, gdy szła zbierać słoneczne zioła. Codziennie aż do chwili, gdy samej mi przyszło przemierzać tę drogę. Rozstanie na zawsze może nadejść każdego dnia. Czasem jednak zdaje mi się, że nie jestem sama na ścieżce, i że pod progiem starego domu jednak ktoś mieszka…

Obraz 3

Ciepła noc. Piaszczystą drogą idzie samotna dziewczyna wpatrując się w gwiazdy. Niesie naręcze ziół.
……………………
Zioła nocy. Te, których nie zdążyła nauczyć mnie babcia. Wtedy nie byłam gotowa, by je poznać. A kiedy przyszedł czas, jej już nie było. Odeszła pewnego poranka, gdy promienie słońca zgubiły drogę w nieprzeniknionych mgłach śmierci. Właśnie wśród tych mgieł znalazłam je – księżycowe zioła. To było wtedy, gdy przyszła noc inna niż wszystkie noce. Taka, kiedy marzy się, by dzień nie nadszedł.

Piołunowy królu
daj mi swojej mocy
niech ze wzgórza twego
nadejdzie tej nocy
daj mi zieleń daj
daj mi ciszę daj
daj mi sen podniebny
i śmierć słodką daj…

Myślałam, że to będzie ostatnia pieśń, którą zaśpiewam. Weszłam w mgły. Mgły, spoza których nie widać nic. Nie widać własnych dłoni wzniesionych do oczu, nie słychać niczego; własny głos tonie w nich bez echa. Zimne mgły otuliły i przeniknęły całe ciało. Przerzedzały się im głębiej w nie wchodziłam. W końcu ujrzałam ciemną postać samotnie stojącą w oddali. Nie wiadomo było czy to kobieta czy mężczyzna. Czy z ust samotnika padnie dobre czy złe słowo? Czy spojrzenie da nadzieję, czy ją zabije? Mimo niepewności i trwogi jakaś siła kazała mi iść dalej. Poprzez rzednące mgły wiodła mnie droga do wciąż jeszcze ciemnej postaci. Z każdym krokiem było widać ją coraz lepiej.

Wysoki, wyprostowany dumnie mężczyzna w białej, długiej szacie… W ręce trzymał kostur. Po chwili rozwiał się mój lęk. Z cichą pewnością w jasnych, dobrych oczach patrzył na mnie siwowłosy, długobrody starzec. Z jego oczu odczytałam pozdrowienie i słowa zaproszenia: „chodź za mną”. Odwrócił się i powiódł mnie w nieznane. W dali widziałam skały – ciemną ścianę, do której zbliżaliśmy się poprzez coraz słabsze mgły, błotnistą ziemię gdzieniegdzie porośniętą zszarzałą trawą. Bardziej przeczuwałam niż wiedziałam, że tą samą drogą tamtego ostatniego poranka szła babcia. Cieszyłam się na spotkanie po latach. Cóż z tego, że byłam jeszcze dzieckiem, gdy mnie pozostawiła? Dobro w pamięci nosimy na zawsze. I śmierć tego nie zmieni. Wiedziałam że wystarczy kilka kroków, by zza szarej skały powitały mnie słońce, ciepło, i ona idąca jak dawniej z naręczem dobrych ziół. Lecz cóż to? Mężczyzna nakazał mi zostać, sam wszedł między skały, a ja wiedziałam już, że tego dnia nie będę mogła pójść dalej.

Chciałam spojrzeć jeszcze raz na mego przewodnika i zapytać, dlaczego nie mogę pozostać, lecz stał na drugim brzegu świata i coraz bardziej niknął we mgłach. Rozejrzałam się dookoła – u mych stóp rosły właśnie one – zioła nocy. Uśmiechnęłam się myśląc, w jaki to sposób babcia przekazała mi w końcu i tę wiedzę, gdy byłam już gotowa.

Obraz 4

Las pogrążający się w wieczornym mroku. Dziewczyna galopująca na czarnym koniu w zachodzącym krwawo słońcu.
……………………
Mój kary wie chyba, gdzie rosną najlepsze zioła. Niemal co wieczór jakby na czyjeś wezwanie prowadzi mnie w te knieje. Dziwny czas, gdy zmieniają się światy… To teraz zioła pachną najmocniej. W głowie kręci się rozkosznie, zmysły wyostrzają się… Na skórze czuję najmniejszy powiew wiatru, ale to przecież nie wiatr…
- Kto tu jest? – pytam głośno i rozglądam się po lesie. Kary parska i potrząsa grzywą. Myśli, że uwierzę iż jesteśmy sami? Słyszę trzask gałązek pod czyimiś stopami. Rozglądam się; nikogo nie ma, ale przecież wyraźnie czuję, że ktoś zmierza w moją stronę… Dziwne. Nie czuję strachu. Czuję za to, że on patrzy na mnie, przygląda się… Tak – właśnie on.

Duch tego lasu?

Czuję jakby zabrakło mi woli; stoję w sercu boru, a ciało spowijają coraz mocniej niewidzialne sznury pajęczej sieci. Pozostać tu. I spotkać przeznaczenie? I gdy zmysły zasypiają, a ciało omdlewać zaczyna w ciszy gęstej, słyszę przerażające rżenie. Kary kopytami bije ziemię i widzę jego oczy nabiegłe krwią. Błaga mnie, bym zabrała go stąd… I chyba jego myśli słyszę: uciekajmy!

Przywieram do niego całym ciałem. Zdaję się cała na niego. Przecież zna drogę… Wracamy. Choć pewniejszym byłoby stwierdzić – uciekamy. Przez ułamki sekund wśród drzew dostrzegam obraz, który gdzieś już widziałam. Starsza kobieta z naręczem ziół, samotnie przemierzającą leśną ścieżkę. Mój kary w ostatniej chwili uskakuje w bok – omal jej nie tratuje kopytami. To dziwne, ale zapamiętuję jej oczy. Widziałam je już. Nie są blade jak często się zdarza, kiedy czas upływa, lecz – zielone. Może zielono-szare jak zioła, które niesie, jak zioła, które przytwierdziłam do boku karego i jak… moje oczy…

Wiem, że trafiłam w jakieś dziwne miejsce pomiędzy światami. Obiecuję sobie i memu rumakowi, że nigdy, przenigdy już nie wyruszę w bory, kiedy tak łatwo pomylić światy… Choć może o to właśnie chodzi, by gubić i odnajdować czasy i światy? Odnajdować innych i siebie samego w miejscach, które istnieją między znanymi światami, lub tymi, które tylko nam wmówiono?…

Obraz 5

Staruszka w czarnej sukni z bezradnie rozłożonymi dłońmi. Stoi pod rozdartym piorunem dębem. U jej stóp rozsypane zioła.
……………………
Cóż to za szalona dziewczyna?! Gna na rumaku jakby ją sam Leszy gonił. Niewiele brakowało, a stratowałby mnie jej koń. W ostatniej chwili zdążyłam cofnąć się z drogi, lecz zioła… Pozbieram je dopóki żyją. Jak ja. I tak myślę, że kiedy odejdę stąd, zostaną po mnie tylko one. Rozwieszone na ścianach pustego domu, któremu zabrakło serca. A kiedy przyjdzie ktoś, by zabrać resztę mnie spalając porozwieszane po kątach zioła – śmieci niczyje, wtedy i dusza niegdyś mego domu uleci kominem i zniknie na zawsze w niepamięci nieskończonych przestrzeni. Jak ja.

Ach, ten kolor zielono-szary jak moje oczy, zielono-szary jak oczy tej dzikuski… Życie to krąg, mawiała moja babka. Czy możliwe, by ujrzeć cień kręgu, który dopiero ma się potoczyć? Czy możliwym jest ujrzeć cień kręgu, który już dawno pomknął gdzie indziej? A może?… Co też przychodzi mi do głowy!

Bogowie! A cóż to za dziecko samotne wśród wierzb rosochatych stoi? Zagubiło się? Nie jest stąd… Pomogę mu odnaleźć dom…
- Poczekaj dziecko! Nie bój się mnie! – krzyczę. Po chwili zdumiona przecieram oczy. Cóż to? Zniknęło? Ech, starość… Wciąż mi się coś zdaje i oczy już nie te… Tylko zioła zostały i ta pieśń:

Pozrywałam zioła – zapachniały mocno
to tak pachnie życie gdy odejść mu każą
ziemi swej na zawsze uczepić się pragnie
uwierzyć nie może
że ziemi już nie ma

Wykąpałam zioła – zwisły smutnym łukiem
tak wygląda ciało zwisłe śmierci śnieniem
kiedy chwilę temu życia pełne dłonie
chwilę później cisza
dłonie takie puste

Niosłam zioła zwiędłe – żegnały je ptaki
i cicha dolina zaklęta tajemnie
tak w ostatniej drodze świat umarłym śpiewa
świat żyjący jeszcze
zanim sam odejdzie

Całowałam zioła nim uschły na zawsze
nim straciły myśli, i wolę, i tchnienie
tak usycha człowiek kiedy straci wszystko
i nie ma go nigdzie
choć jest jeszcze chwilę

I odeszły zioła w dymie rozpostartym
nad człowieka losem i nad całą ziemią
tak odchodzi wszystko w cień, pył, nicość bladą
tak odchodzi… powiedz
kiedyż znów nadejdzie

W kręgu nieskończonym idziemy od wieków
od czasów – po czasy zaklęty korowód
tak powraca wszystko z cienia i z nicości
tak powraca… powiedz
czy cię spotkam jeszcze
……………………………………
Dziś wiem że w jednym babcia nie miała racji. Myliła się myśląc, że komuś z jej piołunowookich następców przyjdzie do głowy, by sprawić, że dusza jej domu uleci kominem wraz ze spalonymi ziołami i zniknie na zawsze w niepamięci słonecznych przestworzy.

Na początku był wicher ognisty, oddech gorący i blask bijący złotem. I muzyka wiecznych sfer. To tam zrodziło się moje serce – w dłoniach cierpliwych i uważnych, mocnych, a delikatnych. Aby mego serca nie zraniła zła jakaś siła, dano mi pancerz – twardy, kamienny. Niewzruszony.

Pamiętam niebo. Otchłań nieprzebraną, głęboką, w której dłoń czyjaś zanurzyła gwiazdy, księżyce, planety, życie całe… Płyną tak wirując, tańcząc, spalając się od czasów niepoliczonych, najdalszych. Gubią się tu, by pojawić się gdzie indziej. I będą płynąć ku czasom niepoliczonym, dalekim… Aż po nieskończoność. Pamiętam dobrze to miejsce, w którym zaczęła się moja historia. Lecz jako że nic wiecznie nie trwa, więc i mnie w końcu opuścić przyszło perunowe królestwo.

Jednak zanim to nastało, czas mijał w spokoju. Mieszkałam w królestwie mego pana, który władał światami, gniewem pałał sprawiedliwym poruszając niebiosa i to wszystko, co w nich istniało. Na mnie spoglądał jak na wyjątkowe dzieło swych rąk, dzieło, któremu dał serce. Choć na pozór tylko kamieniem byłam niewzruszonym.

Obraz 2
Rozstanie z Gromowładnym

Pamiętam mrok, i chłód, i pęd w otchłani. Jeszcze dziś dziwię się, że serce me nie pękło z trwogi niepewnej i żalu po rozstaniu z mym panem. Może tylko wspomnienie jego ust gorących, kiedy złożył na mym ciele pierwszy i ostatni pocałunek rozpaść się z bólu nie pozwoliło? Może jego oczy jasne, pewne, że innej drogi nie ma? Może ciepłe dłonie, kiedy ostatni raz dotknęły mnie, bym stała się złotym grotem strzały, którą posłał ręką pewną w przestworza? Wiem, że to rozstanie równie mocno bolało nas oboje. Rozdzierany żalem grom jego głosu wciąż pamiętam. Lecz cóż z tego? Innego przeznaczenia nie było dla nas. Pożegnanie na zawsze może nadejść każdego dnia. I każde z nich ma sens jakiś. Mnie również Perun na darmo na ziemię nie posłał. Wiele lat spędziłam samotnie w ziemi… Lecz ludzie mówią że strzałka Peruna choć na siedem metrów w głąb w ziemię się wbija – to po latach siedmiu lub po siedmiu wiekach w końcu na powierzchni ziemi się pojawi. Tak też było ze mną. Znalazłam się głęboko pod korzeniami dębu w który uderzyłam. Mocarz pamiętający wieki odszedł dostojnie.

Dzień za dniem, miesiąc za miesiącem, rok za rokiem dążyłam ku górze, ku niebu, z którego przybyłam na Ziemię. Aż po wielu, wielu latach znalazła mnie dziewczyna. Los swój ze mną związała na długie lata zanim jej czas nie skończył się i zanim przypadkiem w ręce innego człowieka nie trafiłam.

Obraz 3
Opowieść dziewczyny

Tam, skąd pochodzę jest miejsce szczególnie ulubione przez strzałki. To takie malutkie poletko; z jednej strony przytulone do ściany lasu, z drugiej strony do sadu, który posadzono jeszcze przed wojną na wzgórzu. Pamiętam jak dziadek opowiadał, że w okolicy toczyły się ciężkie walki. Z mego domu idę tam drogą, przy której rosną dęby. Drogą, która pamięta niejedno życie i niejeden krok wybijany bosymi stopami. Pamięta też marsz obcych, ciężko obutych stóp.

Ale wróćmy na pole, w którym rosną strzałki. Tak – rosną, bo to miejsce chyba szczególnie sobie upodobał Perun. To właśnie tam znalazłam pierwszą z nich. Do dziś noszę ją w kaptordze razem z innymi amuletami.

Pamiętam dobrze ten dzień, w którym się spotkałyśmy. Wszystkie dzieci chyba lubią dotykać ziemi, wiecie – piasek, woda, rośliny… Może czują, że zagłębiając się w niej, jeszcze bardziej dotykają życia? Podczas takiej zabawy znalazłam swoją pierwszą strzałkę. Była tak niezwykła, tak różna od kamieni, które znałam, których całe mnóstwo znosiłam do domu… Wydawała mi się złota, gorejąca wewnętrznym światłem. Później znajdowałam tam wiele piorunowych kamieni, jednak z tym jednym związałam się na zawsze. Pamiętam, że kiedy wróciłam ze swym skarbem do domu, wszyscy podziwiali go i patrzyli na mnie. A dziadek głośno już rzekł, że nie wszystkim dane jest znaleźć taki kamień. Kto go znajdzie, ten będzie szczęśliwym człowiekiem. I że powinnam go nosić przy sobie, tak jak inni noszą na piersi symbole swojej wiary. Zaczął też opowiadać kto i dlaczego rzuca pioruny, ale jego słowa sprawiły, że moja mama przeżegnała się i rzekła coś, na co dziadek ręką machnął tylko, ale zamilkł…

Jakiś czas później usłyszałam jednak od niego opowieść o Bogu, który podarował mi szczęśliwy kamień. I inaczej zaczęłam patrzeć na strzałkę perunową. Bo przecież tak jak ja teraz patrzę, spoglądał na nią jej stwórca, i zanim jej dotknęłam, dotykała jej ręka mego Boga – Peruna.

Mijały lata, a strzałka towarzyszyła mi wszędzie, obsesyjnie wręcz pilnowałam, by zawsze mieć ją ze sobą. W najważniejszych momentach życia jakimś sposobem zawsze znajdowała się w moich rękach. Wiedziałam, że to nie jest zwykły kamień; choć czy któryś jest zwykły? Czy można powiedzieć – „zwykły” o tym, do czego ręki przyłożyli Bogowie? Czy krople wody są zwykłe? Czy grudy ziemi są zwykłe? A wiatr? A ogień? A my?…

Dar niebios, grot boskiej strzały. Gdy pomyślę że dotykała go ręka Peruna, a dziś moja dłoń dotyka… Przenika mnie uczucie którego opisać nie sposób, gdy sięgam po ten kamień ręką Boga rzucony. I owszem, jest tak jak mówił mój dziadek – mam szczęście. Jestem, kim jestem, żyję, gdzie żyję, myślę, co myślę i czuję, co czuli tamci, dotykający boskich kamieni, wierzący w ich moc…

I cóż, że wkrótce odejść przyjdzie? Cóż, że nie wiem czy moje imię ktoś wspomni po latach? To wszystko – nic, kiedy dotknąć mogłam Peruna w jego dziele.

Lata mijają… Czuję od jakiegoś czasu że strzałka prosi mnie, bym odniosła ją w miejsce, w którym po raz pierwszy spotkałyśmy się. Składam ją pod jednym z dębów na polanie z mojego dzieciństwa, razem z darami, spalając żywicę i śpiewając cicho pieśń dziękczynną do Peruna. W końcu przez tyle lat mogłam cieszyć się jego dziełem i tak wiele jemu zawdzięczam.

Obraz 4
Opowieść chłopaka

Lubicie kopać w ziemi? Wydzierać jej skarby głęboko ukryte? Ja uwielbiam. Jest wieczór, deszcz leniwie uderza w okna mojego domu. Przeglądam swoją kolekcję: łuski, klamra od oficerskiego pasa, kilka orzełków, bagnety, guziki od różnych mundurów, odznaczenia. Nie zbieram raczej piorunowych strzałek, ale tą jedną biorę w ręce zawsze, gdy rozmyślam nad moimi znaleziskami. Jest jakaś niesamowita, choć dokładnie nie umiem wyjaśnić co mam na myśli. Do dziś pamiętam nawet miejsce gdzie ją znalazłem. Podczas jednej ze swoich wypraw, podążając szlakiem potyczek z czasów drugiej wojny światowej, trafiłem na takie malutkie poletko – z jednej strony przytulone do ściany lasu, z drugiej strony do sadu, który posadzono jeszcze przed wojną na wzgórzu. To właśnie tam znalazłem tę strzałkę. Zawsze, gdy trzymam ją, opowiada mi o tym, który ją na ziemię podczas burzy jako ostrze gromu cisnął. I zawsze opowiada mi o jakiejś dziewczynie…

Teraz widzę ją w jakimś szalonym korowodzie roztańczonym wokół wielkiego kamiennego posągu. Prawie całą swoją wolę muszę wytężyć, aby nie pogubić kroku, aby nie wypaść z zaklętego kręgu. Jak szalony ściskam jej rękę, ona co chwila odwraca się do mnie…

Wiem skądś, że dziewczyna z mojej dziwnej wizji jest tą, która kiedyś przede mną tę strzałkę znalazła. A może dopiero ją znajdzie? Ponoć życie to krąg… A może to ja jej tą strzałkę przekażę? W myślach uśmiecham się do niej i do tych wszystkich, których Perun podobnym znaleziskiem obdarzył.

Obiecuję sobie wrócić niebawem na tą polanę gdzie znalazłem strzałkę. Zima się kończy, wkrótce pierwsza burza i perunowe pole znów zrodzi boskie kamienie szczęścia.

Obraz 1
Zimowe Słońce

………………………
Tak nisko. Ledwo nad horyzontem chyba. Tak blisko. Zda się – wśród gałęzi tego drzewa. Tak nikłe światło roztaczasz nad światem. Twoje promienie, wszechpotężne wiosną i latem, teraz właśnie giną. Twój tańczący wiecznie ogień umiera dziś, uwięziony na zawsze przez lód, śnieg i chłód. I mnie również ten mroźny sztylet przeszywa. Wiem, że za chwilę zgaśniesz niczym płomień zdmuchniętej świeczki. Słyszę już kroki nocy. Każdym zmysłem pragnę chłonąć tą chwilę. Chciałbym, by trwała w nieskończoność. Wiem, że jestem świadkiem czegoś, co dzieje się bardzo rzadko. Wiem, że odczuwam coś, czego niektórzy ludzie nigdy nie dostrzegają, nie widzą, nie czują. W końcu zdaje się, iż śmierć dopada i Ciebie, Słońce. Nadchodzi czas najdłuższych nocy.

Słońce ziemi niemal dotyka chcąc jak gdyby pocieszyć ją i tym samym pociechy doznać. W szarym smutku tej, co jednak wciąż się kręci, niewidzialnym pędem, trzymając niezmiennie w swej stałości – lądy i wody, i człowieka, i wszelkie życie – nadzieja na dzień. W szarym smutku gasnącego słońca, zmierzającego do krainy umarłych – nadzieja na dzień i na kolejne życie. W szarym smutku człowieka… nadzieja.

Lecz jeśli dzień nie nadejdzie cóż pozostanie? Na wieki – lód, śnieg, kryształowozimny sztylet przeszywający serce na wskroś? Kryształowoczysty, jak zwierciadło, w którym zobaczyć można śmierć zamykającą oczy bez nadziei na dzień?

Umarli przemierzają biało zamglony świat, umarli, którzy odejść nie mogą, wiedzeni przez przewodników, tych samych, co i żywych wiodą… Świat jest jeden, i ten znany człowiekowi, i tamten – zapamiętany tylko przez jego duszę. Zapamiętany od wieków, powtarzany bez końca, nieprzemijający. Jak słońce, i ziemia, i śnieg.

Pamiętasz śnieg zeszłoroczny? Przeminął śladu nie pozostawiwszy. Wczorajszej zimy nie ma. Cóż jest? Dziś, o którym jutro ktoś powie – wczoraj… I miniemy na zawsze w śniegu nietrwałym ślad wieczny zostawiając, jak tamci sprzed wieków – w mgłach czasu skryci. Nieprzemijający.

I cóż, że noc nadejdzie? I śmierć? Niech przyjdą. Jak życie…

Obraz 2
Szczodre Gody

………………………
Dziwne oczekiwanie. Dziwna pora. Czas kiedy zmieniają się światy. Kiedy słońce nie może odejść, a noc nie nadchodzi. Noc i dzień jakby ze sobą walkę toczyły. I ani jedno ani drugie w tej walce zwyciężyć nie może. Dziwna i niepewna chwila, bo nie wiadomo czy kiedykolwiek słońce powróci. To wtedy ziemię przemierzają dusze, które odejść stąd nie mogą, i „tam” nie mogą pójść. Ukryte w szarej głębi umarłego lasu, do którego żywi wstępu nie mają, chyba że zmylą bieg snu… Umarli w wodzie stojącej – w martwym bezruchu trwającej jak oni. W pustych dłoniach obracający ostatkiem pamięci kołacz tamtego życia.

Zachowajmy w pamięci słońce…

Na cóż czekają istnienia? Czy nie na to samo co zwykle? Co człowieka wśród życia czekać jeszcze może? Czym różni się od jasności i mroku wiodących ze sobą odwieczną walkę – o tej porze widoczną bardziej niż kiedy indziej? Człowiek sam dla siebie jest jak dzień i noc, jak blask i mrok, jak życie i śmierć. I choć uciekałby przed życiem czy gonił je, gdyby pragnął pogrążyć się w śmierci czy stać się dla niej niewidzialnym – życie i śmierć będą i dla niego. Człowiek nie jest ani tak wielki, ani zbyt mały, by mogły go ominąć.

Jednakże póki istnieje dla nas życie – żyjmy pragnąc życia, dnia i blasku. Kiedy dotrwamy do śmierci – odejdźmy w śmierć, noc i mrok i w śmierci odnajdźmy życie i powracać i odchodzić chciejmy, kiedy każą nam więksi od nas. Powracać i odchodzić jak słońce, które dziś odchodzi.

Obraz 3
Czas odrodzenia Słońca

………………………
A jednak słońce nie zginęło. Powoli nabiera sił.

Coraz wyżej. Codziennie wyżej ponad horyzontem. Coraz dalej. Już ponad gałęzie tego drzewa sięgasz. Coraz mocniejsze światło roztaczasz nad światem. Twoje promienie, choć słabe jeszcze, zaczynają nabierać mocy. Twój tańczący wiecznie ogień odradza się. Czas nowego początku nastaje dla Ciebie, Słońce. Powoli odradzasz się, mimo że Żmij próbuje jeszcze więzić wszystko co z życiem związane. Ziemia – wciąż jeszcze sucha i twarda – jest w jego mocy. Wodę we władzy ma swojej – nie może woda ziemi ożywić. Słoneczne promienie pożera on, powstrzymuje je przed dotarciem na świat – nie mogą tedy ziemi ani wody ogrzać po długiej zimie.

I piękną, wiosenną Perperunę również Żmij więzi gdzieś w tej krainie martwej ziemi i wiecznego lodu.

Lecz nawet Żmij potężny, straszliwy – z dnia na dzień traci siły. W powietrzu czuję nadchodzącą zmianę. Każdym zmysłem pragnę chłonąć tę chwilę. Chciałbym by trwała w nieskończoność. Kwitnij i wzrastaj, Słońce. Wiem, że jestem świadkiem czegoś, co dzieje się bardzo rzadko. Wiem, że odczuwam coś, czego niektórzy ludzie nigdy nie dostrzegają, nie widzą, nie czują.

Lodowate ostrze roztapia się w gorącej nadziei serca na życie raz jeszcze. Z każdym dniem boli coraz mniej. Ciemność odchodzi i choć powróci kiedyś, to jednak – nie dziś, nie dziś… Są serca, którym słońce spowszedniało. Są oczy, które słońca już nie widzą – przecież zawsze jest. Są uszy, które w dźwiękach ludzkiej mowy nie słyszą słów innych istnień. Są. I jedna myśl przenika mnie; że nic nie różni nas od tych ludzi, a jednak wszystko.. I choć czasem porwani przez tłum – kolorową ciżbę bez chwili ciszy, przeźroczystą, kierującą bezwolne kroki donikąd i myśli bezwolne wypatrujące celu drogi bez celu – dajemy się nieść, to jednak dość mocy mamy, by się zatrzymać. Zatrzymać i zawrócić, w drodze powrotnej słysząc nieustające słowa tych, co ślepo idą dalej, tylko chleba i igrzysk spragnieni.

A póki co – dziś w promieniach odradzającego się słońca – nadzieja na inną nieskończoność.

Obraz 4
Perun i Żmij

………………………
Pola leżą puste, ziemia pod stopami mymi sucha jest i martwa…. Sucha? Martwa? Jakże mogę tak mówić, gdy wiem, że to za chwilę się zmieni. Wiem, że odwieczny cykl zatoczy zaraz koło. Całym moim istnieniem wyczuwam zbliżającą się walkę dnia i nocy…

Niebem, ziemią, wodami i słońcem włada jeszcze potężny Żmij. Jeszcze. Przecież wiecznie nie będzie to trwać. Od początku świata wszak powtarza on tę samą walkę. I od początku świata wyzwanie rzucone przez niego podejmuje sam Perun. I nie łudźmy się ani nie pragnijmy, by kiedykolwiek nastał pokój między nimi. Bo na co taki pokój? Pokój to cisza. Cisza to śmierć. Walka trwa wiecznie, zaś pokój to ułuda.

Dopóki walka trwa – trwa życie. Cykl musi trwać, a ręką Bogów raz w ruch wprawiony nie ustanie nigdy. Chyba, że oni tak zdecydują. Póki co – walczą i Oni. Po to, by trwało życie takie, jakim znają je ludzie. Innego życia nie znają, więc może to jedno tylko jest?..

- Ubiję! – słyszę przenikający wszystko głos Peruna. Tyle w nim wściekłości, jedno słowo mówi o wszystkim, nic go nie zatrzyma. Wiem, że zaraz odzyska władzę nad światem i wiem też, że odzyska swoją porwaną ukochaną – Perperunę…

Siądź przy ogniu. Pamiętasz opowieść swych Ojców?…

- Ubiję…
- Jakże ubić mnie chcesz, kiedy schronienie znajdę w człowieku?
- Człowiek nie oprze się śmierci. Cóż po takim schronieniu? Prawie tak wątłe i słabe jest jak ty sam. Nigdy na zawsze nie przejmiesz mojej mocy. Ubiję cię!
- A koń wróżebny? W jego cieniu się skryję, czas i świat rozdzielą się, nie dostrzeżesz mnie!
- Cóż po wróżbie, gdy wróżący słabszy od śmierci? I gdy wróżba z góry jest znana, a ja wróżbę każdą odwrócić mogę swą mocą?
- Drzewo przenikające światy…
- I drzewo mojej mocy się nie oprze, w proch się zmieni, a ty razem z nim…
- Kamień! Pod kamieniem się skryję! Kamień zatrzyma twój piorun.
- Żałosny… I kamień roztrzaskam i ciebie spod niego wydobędę.
- Lecz woda?…
- Woda… Jeśli zdążysz zbiec przed mym gniewem, w niej schronienia szukaj. O ile zdążysz…

Walka. Walczyć póki życie w piersi płonie. Z tymi, co w swej podłości chcą zabrać to, co nam przeznaczono. Walczyć nawet z sobą samym. Bo sami dla siebie jesteśmy jak dzień i noc, jak blask i mrok, jak ci, którzy bez końca ścierają się w równej walce. Dwie części naszego JA ścierają się ze sobą w walce o to, byśmy doskonali się stali. Bowiem do doskonałości, siły i pełni mocy prowadzą nas Bogowie. A czyje będzie zwycięstwo w tej walce? Ojcowie odpowiedź znają. I pamięć pamięta, więc niech i twój miecz niczym swarzyca kreśli czarne krwi słońca, taniec miecza szaleńca walkę zacznie bez końca…

Obraz 5
Pierwszy Grom

……………………………
Nie znalazł Żmij schronienia w człowieku, wątłym, słabym wobec potęgi Peruna. I koń wróżebny też go nie ochronił, choć w jego cieniu się skrył, a czas i świat się rozdzieliły. Ani drzewo nie oparło się gromowładnej sile. I kamień okazał się zbyt kruchy. A woda? Woda, w której Żmij skrył się przed boskim gniewem – życiodajne zrodziła owoce. Rażący gromami Perun uwolnił życie zamknięte w kropli wody.

Dziesiątki czy setki kropel wyschną na suchej ziemi, wchłonie je lód, lecz milionów miliony? One życie dadzą światu. Życie zrodzone z miłości ognia i wody. Życie zrodzone z gniewu nad śmiercią. Niezwyciężone.

Obraz 6
Wiosna

………………………….
- Spośród drzew, które dopiero zaczynają się zielenić – wyławiam twoje spojrzenie – niczym zapowiedź lata.

- Wiosna latu dłoń poda… A może lato i nasze dłonie połączy, miły? Wiosna nadzieję daje, lato – spełnia pragnienia. I marzenia na dni zielono-złote niechaj nam wiosna maluje… A może wiosna i lato będą trwać choćby tylko dla naszych marzeń i nadziei?…

Posłuchaj o mojej drodze przez Ziemię, przez Ogień, przez Powietrze i Wodę. Oto ona. Droga, którą znam na pamięć i którą mam przed oczami nawet teraz, gdy coraz wyraźniej czuję ciężar przeżytych lat, a duch mój wciąż tęskni za tym, by uwolnić się od ciała niknącego z każdym dniem. Posłuchaj o drodze do miejsca, w którym jak nigdzie indziej czuję obecność innych światów. Wiem też, że chociaż nikogo obok mnie nie ma, wokół aż roi się od innych istot. Czuję ich obecność.

Myślami więc podążam wiele, wiele lat wstecz. Czy chcesz pójść ze mną?

Część I – Dzieciństwo

Obraz 1

Poranek wśród mgieł i rosy. Bose dziecko w białej, długiej koszulce stojące wśród rosochatych wierzb. Czekające na czyjś znak, by za chwilę udać się w drogę. To dziecko nie narodziło się jeszcze.
………………

To ja? Gdzie jestem? Kim jestem? Niedawno byłam gdzieś indziej… Byłam kimś innym… Nie pamiętam… Na co czekam? Cała jestem oczekiwaniem. Wokół mgła nieprzenikniona, ale… Widzę coś… Czy to pamięć wraca? Tak! Wiem już! Za chwilę przyjdą One! Jakże dobrze jest pamiętać! Och! Napięta jestem oczekiwaniem jak struna pradawnych gęśli, na których za chwilę ktoś zagra pieśń życia. Zaś ja jestem niezaistniałym jeszcze akordem tej przyszłej pieśni. Jestem dzieckiem wśród wierzb rosochatych. Jestem małą, marznącą istotą. Bosymi stopami depczę mokrą trawę. Czekam, by pójść dalej – tylko swoją drogą lecz nie samotna. Dokąd mam pójść? Któż mnie przyjmie? Nienarodzoną jeszcze istotę… Ale przecież to tylko chwila i… cii… słyszę dźwięk struny, na której już grają One – Rodzanice!…

Obraz 2

Chłodny poranek. Dziecko stojące przed progiem starej chaty. Za chwilę go przestąpi. Wystarczy jeden krok.
………………

A więc to tutaj wiódł mnie Rod przy dźwiękach odwiecznej pieśni Rodzanic? Nieznana strzecha, nieznany próg… Kim okażą się ci, którzy mnie oczekują? I czy na pewno mnie oczekują? Czy właśnie mnie? Słyszę bicie własnego serca, coraz mocniejsze i szybsze. Z oczu płyną łzy. Niepewność, która opuści mnie, jeśli tylko przekroczę ten próg. Wystarczy krok, by przejść i zrozumieć… Rodzie!…

Obraz 3

Wnętrze izby rozjaśnianej bielą porannych promieni słońca. Stół, przy którym zasiedli ludzie oczekujący czegoś lub kogoś. Na stole – kołacz, miód, ser i kasza. Próg domostwa przestępuje dziecko.
………………

Spełniło się. Jestem tutaj. W izbie rozjaśnianej pierwszymi promieniami słońca i językami ognia pełgającymi w palenisku i w oczach tych ludzi. Uśmiechają się do kogoś, lecz… Oczy ich są skierowane w moją stronę. Dla mnie więc te uśmiechy? Dla wędrowca nieznanego? Chcę zapytać: „Czy ten dom mnie przyjmie?”, lecz nim zdążę spytać, już czytam odpowiedź w ich oczach: „Przyjęliśmy cię. Zostań z nami na dolę i niedolę, na życie, które jest i na śmierć…”. Jak ciepło tak siedzieć wśród promieni słońca i ognia domostwa. Przy jednym stole z ludźmi otaczającymi mnie dłońmi oraz z tymi, którzy przy dźwiękach strun prowadzili mnie tutaj.

Obraz 4

Wnętrze chaty rozjaśniane pełgającymi po ścianach płomieniami ognia. Stara kobieta nakłada drew do pieca. W oczach dziecka odbijają się czerwone języki ognia.
………………

W chacie jest mi tak ciepło i przyjemnie. Ta kobieta, która nakłada drew do pieca… Spogląda na mnie uśmiechając się. I ja patrzę na nią pełna spokoju i pewności, że to jest moje miejsce.

I nie wiem czy to mój uśmiech sprawia, że malutkie płomyczki zaczynają ruszać się żwawiej? Ze zdumieniem obserwuję zabawę tych duszków – tak mi się wydaje że te czerwone płomyki to małe stworzonka – wiecznie żywe, uganiające się za sobą. Kobieta staje za mną i zaczyna śpiewać. Cóż to za pieśń? Wydaje mi się, że słyszałam ją gdzieś. Słowa o Bogach… Kim oni są? O duchach… Nie pamiętam… Słowa o świętym ogniu?… Nie wszystko rozumiem, ale melodia podoba mi się niezmiernie. Ukołysana śpiewem i ciepłem – zasypiam spokojnie i śnię sen znany…

Obraz 5

Ścieżkę wśród złotych pól przemierza stara kobieta. Krok w krok za nią idzie małe dziecko w białej koszulce. Idą w stronę wschodzącego słońca.
………………

Pytam babki jak to jest, że słońce złote ciągle przemierza niebo. Dokąd ono wędruje? Babka uśmiecha się i cierpliwie tłumaczy. Zauroczona słucham jej historii o Swarożycu i jego ojcu – kowalu. Jakie to dziwne. Powoli, powoli układam sobie to wszystko w jedną całość. Babka śmieje się gdy pytam czy Swaróg wykuje dla mnie coś ładnego. O, chciałabym mieć coś od niego! Ale po chwili już wiem, że nie może mi dać nic piękniejszego niż to złote pole, te kłosy w których tonę… Mówię jej o tym. Nie wiem czemu, ale babka jest strasznie zdziwiona moimi słowami. I nagle unosi mnie wysoko śmiejąc się radośnie, a ja trwam zawieszona między złotem kłosów a złotem promieni słońca.

Część II – Młodość

Obraz 6

Ciepła noc. Piaszczystą drogą idzie dziewczyna wpatrując się w gwiazdy.
………………

Noc taka ciepła. Majowa. Mrok dookoła lecz dziś nie boję się mroku. Księżyc większy niż zwykle… Czy może znowu coś mi się wydaje? I droga znajoma ta sama, którą wielu przede mną kroczyło. A może i noc jest ta sama? Bo księżyc przecież od lat niezmienny w swej zmienności. I migoczące gwiazdy jakby nicią bogini jakiejś na zawsze przytwierdzone do czerni atłasowej – wskazujące drogę wędrowcom. Ale dziś? Dlaczego tańczą po ciemnym niebie? Dlaczego kreślą znaki, których nigdy wcześniej nie widziałam? Nie widziałam?… Cóż one znaczą i gdzież nauczyciel, który odkryje przede mną tajemnicę nieba rozpiętego nade mną jak księga niezrozumiana?

Nagle zdaję sobie sprawę że stoję na początku jakiejś drogi. Że do tej pory uczyniłam dopiero jakiś niewielki krok na niej. Co za uczucie! Połączenie niepokoju, niepewności, podekscytowania. Oddaję się mu bezgranicznie.

Obraz 7

Księżycowa noc. Dziewczyna kąpiąca się w jeziorze wśród białych lilii wodnych.
………………

Dlaczego bać się nocy? Jest taka cicha, tchnąca spokojem, którego za dnia próżno szukać. Czasem smutna, kiedy traci z oczu księżyc, lecz przecież On wraca. Odchodzi i wraca wciąż tak samo od zawsze, przemierzając czasy i światy. Wędrowiec niestrudzony, znający wszystkie imiona… Imiona moich bliskich – dziadków, rodziców, braci i sióstr – im wszystkim towarzyszył swą zmiennokształtną wędrówką.

Nie boję się nocy. Bo znam ją od lat, jak ona mnie. Tak samo jak zna mnie to jezioro – najcudowniejsze zwierciadło o jakim pomarzyć mogę. Jakże żałuję, że zabrać go nie mogę i nosić przy sobie… I te wiły, które zawsze tańcowały tu gdy byłam mała. Znają mnie przecież. Żyjemy tutaj razem z tą wodą, niebem, księżycem. On ciągle zmienia się, ale w jakimś sensie pozostaje ten sam. Zupełnie jak ja. Inna. Nowa. Starsza. Ale jednak gdzieś w głębi ta sama, związana z tą ziemią i tą krwią, której nikt mi nie odbierze.

Dziwna myśl przychodzi mi do głowy. Przechodząc za swojego nowiu w pełnię, z pełni znowu w nów – zatoczę jakieś koło. To jakiś cykl. A one mają to do siebie że powtarzają się. W nieskończoność.

Obraz 8

Słoneczny dzień. Wzgórze wśród dębów i brzóz. Na głazie siedzi wsparta o drzewo, czytająca księgę dziewczyna.
………………

Mogłabym stąd nigdy nie wyjeżdżać, ale z żalem mówię sobie, że to ostatni dzień. Nieprędko tu znowu wrócę. Pewnie niejeden tydzień minie… I miesiąc niejeden raz zmieni swe oblicze.

Z sobą wezmę tę książkę znalezioną wśród mchów. Będąc tutaj nie muszę czytać z niej ni słowa, bo każde słowo w niej zapisane, każde słowo szepcze mi ta ziemia. Wystarczy tylko wsłuchać się przez chwilę w opowieść starego dębu. Wystarczy dotknąć głazu i wzrokiem podążyć w stronę, skąd na skrzydłach wiatru przybywają ptaki każdego dnia niosąc pozdrowienia Bogów ludowi tej ziemi.

Ptaki śpiewają tak pięknie. Chmury tak cicho płyną po niebie. Woda w strumieniu śmieje się srebrzyście. Rozumiem dziś wszystko. Wszystko.

Wiatr w chmury, chmury w deszcz, deszcz w ziemię, ja na ziemi. Całość.

Obraz 9

Las pogrążający się w wieczornym mroku. Dziewczyna galopująca na czarnym koniu w zachodzącym krwawo słońcu.
………………

Wieczór się zbliża, las wokół mnie ciemnieje… Jak zawsze kiedy zmienia się czas. Gdy odchodzi dzień, a wielkimi krokami zbliża się noc. Ten czas „pomiędzy” jest zawsze taki dziwny. A ten las… I ja tak daleko od domu… Czuję obecność jakichś istot. Nie z tego świata? Ależ świat jest jeden! I ten, który znam na pamięć, i ten w którym po omacku błądzę. Dlaczego dziś znowu mój kary zbłądził w te knieje? Czy na czyjeś wezwanie niemal co wieczór mnie tu prowadzi?

Dreszcz jakiś przebiega po plecach.

Kary rży i nagle staje dęba. Bez mojej woli, choć chyba bardziej niczego w tej chwili nie pragnę, zawraca. Dotąd spokojny, dziś oszalał! Czerwone oczy jak słońce, które przenika między drzewami i galop opętańczy… Przywieram do niego całym ciałem. Zdaję się cała na niego. Przecież zna drogę…

Przez ułamki sekund wśród drzew dostrzegam obraz, który gdzieś już widziałam – dziecko wśród wierzb rosochatych, małą, marznącą istotę, bosymi stopami depczącą mokrą trawę. Chwilę później – mgły, mój kary w ostatniej chwili uskakuje w bok – omal kogoś nie tratuje kopytami. Kątem oka dostrzegam starszą kobietę, samotnie przemierzającą leśną ścieżkę.

Potem dookoła mnie już tylko czerń… Wiem, że trafiłam w jakieś dziwne miejsce pomiędzy światami. Dziwne dźwięki, dziwne obrazy… Sam Leszy chyba zwrócił na mnie swoje wilczy wzrok. Zamykam więc oczy, aby przypadkiem nawet nie skrzyżować spojrzenia z nim i przywieram do mego zwierzęcia jeszcze bardziej. Obiecuję sobie i jemu nigdy, przenigdy już nie wyruszać w bory, kiedy tak łatwo pomylić światy…

Obraz 10

Letni chmurny wieczór. Dziewczyna płacząc szarpie płatki kwiatów.
………………

Tyle pięknych chwil, po których zostały mi tylko te kwiaty… Dał mi je zaledwie kilka dni temu… Chcę bluźnić światu i Bogom. Czy naprawdę tak okrutny musiał być Weles? Żeby odebrać mi tak bliską osobę? By odebrać mi jego?…

Gdzieś w głębi duszy czuję, że przecież ani Welesa, ani nikogo innego winić nie powinnam. Może taki właśnie los utkały mu Rodzanice, gdy – tak jak kiedyś opowiadała mi babka – był tylko oczekiwaniem, gdy był niczym struna pradawnych gęśli, na których później zagrano pieśń życia? Gdy był jeszcze niezaistniałym akordem tej przyszłej pieśni. Pieśni którą – nie mogę wyzbyć się tego uczucia – mieliśmy wyśpiewać razem…

To już ostatni płatek z kwiatów, które odeszły wraz z nim. Już pada na ziemię, tak samotny jak ja. A po nim tylko pustka. Szara ściana… Bogowie! Rodzanice! Okrutny los… Czy może niepotrzebnie nadzieję straciłam?…

Płaczę, klnę… W końcu zasypiam. Szarym snem bez żadnych wizji ani obrazów.

Część III – Dojrzałość

Obraz 11

Kobieta siejąca ziarnko.
………………

Ziarno, które w niezwykły sposób rośnie w głębi ziemi, wilgotnej i ciepłej. Mokoszy! Twoim cudem i we mnie to ziarno dziś rozkwita. Każdego dnia czuję jak kwitnie i wzrasta. To takie niesamowite uczucie. Być sobą i jednocześnie tym, który nadejdzie. Dlaczego cały czas dręczy mnie ta wizja? Wizja bosego dziecko w białej, długiej koszulce, stojącego wśród rosochatych wierzb… Czekającego na czyjś znak, by za chwilę udać się w drogę. Wizja poranka wśród mgieł i rosy. Skąd przyszła? Czemu mnie nawiedziła? Odkąd pamiętam, jestem pełna snów i obrazów. Rzadko kiedy znajduję odpowiedź.

Ale w końcu – co jest ważniejsze? I co bardziej potrzebne – gotowe odpowiedzi czy pytania, które stawiam sobie przez całe życie?

Obraz 12

Parny poranek. Kobieta niosąca wodę z jeziora, by podlać usychające drzewo.
………………

Słońce niemiłosiernie pali. Mój oddech sam w sobie jest żarem. Moja skóra chyba zaraz popęka, tak jak popękała już ziemia po której stąpam. Z każdym krokiem na ziemię wylewa się z koromysła woda, którą z takim trudem niosę dla mojego drzewa. Za chwilę sama chyba napiję się jej… Pragnienie jest zbyt wielkie. Każdy kolejny krok jest tak ciężki do przebycia niczym siedem mil.

Gorący dzień. Powietrze faluje. To przed tym zawsze ostrzegała babka. Czas Południc. Zza pleców dochodzi mnie dziki śmiech, jakaś siła popycha mnie, przewracam się na ziemię. Prosto w kurz i pył. Czarne płaty wirują przed oczyma, odpływam w ciemność.

Zbudź się. Pole. Słońce jeszcze wyżej. Ja żyję? Chyba jestem przedmiotem czyjejś okrutnej zabawy. Z oddali dochodzi mnie ten sam dziki śmiech. Podnoszę puste koromysła. Nie wiem skąd nabieram sił, by jeszcze raz wrócić nad jezioro.

Napełniam wiadra do pełna. Wtem – dosłownie znikąd, w jednej chwili – zrywa się deszcz. Dziękuję Bogom że są ze mną w takiej chwili. Zafascynowana, patrzę na te zaślubiny nieba z ziemią. Chwytam pełne koromysła i tanecznym krokiem zmierzam ku mojemu drzewu.

Obraz 13

Dzień chyli się ku końcowi. Kobieta na wzgórzu pośród szalejących żywiołów.
………………

Wyjcie! Świszczcie! Grzmijcie! Zabijcie mnie nawet. Spróbujcie! Złych słów, złych myśli, złych ludzi mogłabym się obawiać. Ale z wami, żywiołami za pan brat od dziecka jestem. Perunie! Władco! Jeśli zechcesz, w piorunową strzałkę zamień mnie tu teraz, twoim kamieniem będę. Nie lękam się tego.

Któż zbliża się w moją stronę? Cóż za szaleniec śmie się sprzeciwiać żywiołom? Olbrzym jakiś, ciemna postać, co chwila rozjaśniana wybuchami błyskawic… Zamieram zupełnie, gdy przechodzi obok mnie. Serce przestaje mi bić. I takie już będzie na zawsze – kamienne, piorunowe…

A może Bogowie każde serce odmienić potrafią? Skądże ludziom o tym wiedzieć?

Nie, nie będzie takie zawsze, ale ja sama jeszcze o tym nie wiem. Jeszcze.

Obraz 14

Sad o zmierzchu. Kobieta podająca owoc komuś, kto go pragnie.
………………

Spójrz, to właśnie dla ciebie zerwałam ten owoc. On może być wszystkim, czego pragniesz ode mnie. Może być wszystkim co mogę ci dać. Może być też wszystkim, co ja chciałabym kiedykolwiek mieć. Czy zechcesz go ze mną dzielić? Błagałam Roda by tak było. Błagałam bezlitosne i ślepe Rodzanice.

Ale ciebie błagać nie będę, mój miły. Sam wyciągniesz po to dłoń .

Wizja przenosi mnie gdzie indziej. Znowu jestem w moim miejscu nad jeziorem. Setki razy tu bywałam, ale dziś pierwszy raz w życiu nie jestem tu sama. Jest ze mną On. Powoli rozbieram się i próbuję zapamiętać na zawsze to jak na mnie patrzy. A patrzy jak na jakąś boginię chyba. Cudne uczucie. Już teraz wiem że będę chciała je powtarzać w nieskończoność. Nie śpiesząc się wchodzę do wody, każdy mój ruch jest tak leniwy jak to tylko możliwe. Niech to trwa wieki całe, błagam. Odwracam się. Z największym trudem z zaciśniętego gardła wydobywa się ciche: „Chodź…”

Obraz 15

Deszczowa noc. Kobieta w szalonym tańcu.
………………

Tańczę dla niego, wiruję, obracam się, w tej chwili jestem swarzycą, ognistą, płomienną, spragnioną wody, którą mój płomień ugasi na zawsze. Swarzycą uśmiechniętą, rozbieganą, roztańczoną, żywą, dającą radość, dającą życie. O, spalić się, spłonąć wraz z tobą… Chcę być Swarzycą rozpaloną i ugaszoną. Goń mnie! Złap mnie a będziemy tańczyć jak słońce z chmurami tańczy na niebie, tańcem odwiecznym i tańcem koniecznym by dalej Swarzyca kręciła się ruchem odwiecznym, jak wiatr, jak słońce, jak chmury.

Złap mnie a będziemy trwać w nieskończonym tańcu życia, przemierzając czasy, pędem nieziemskim porwani w przestrzenie dalekie…

Okręgi w okręgach, po horyzont nieskończone, kobieta i mężczyzna stojący w każdym okręgu. A dokoła ich inne okręgi – swarzyce.

Tańczą dla siebie, wirują, obracają się, w tej chwili są swarzycą, ognistą, płomienną, spragnioną wody, którą płomień ugasi na zawsze. Swarzycą uśmiechniętą, rozbieganą, roztańczoną, żywą, dającą radość, dającą życie.

Część IV – Starość

Obraz 16

Staruszka siedząca przy piecu, wpatrzona w ogień. Dziecko, w oczach którego odbijają się czerwone języki ognia.
………………

Nakładam drew do pieca. Uśmiechając się, spoglądam na wnuka. I on patrzy na mnie pełen spokoju i pewności. Wie, że to jest jego miejsce. Zaczynam śpiewać. Słowa o Bogach. O duchach. O Przodkach. Słowa o świętym ogniu. Dziecko kocha te melodie. Ukołysane śpiewem i ciepłem – zasypia spokojnie i śni sen znany…

I ja zastygam na ławie. Melodia, którą nuciłam unosi się leniwie w powietrzu. Prowadzi krótką rozmowę z trzaskającym wesoło ogniem, potem znika zupełnie. A do mnie przychodzi dziwna myśl, dziwny obraz. Widzę wędrowca przemierzającego ciągle tę samą drogę. Ukołysana ciepłem i wizją, również zasypiam.

Obraz 17

Ścieżkę wśród złotych pól przemierza stara kobieta. Krok w krok za nią idzie małe dziecko w białej koszulce. Idą w stronę zachodzącego słońca.
………………

Spaceruję dziś za rękę z małym chłopcem, krwią z mojej krwi. Pyta mnie jak to jest, że słońce złote ciągle przemierza niebo. Dokąd ono wędruje? Uśmiecham się i cierpliwie tłumaczę. Chłopiec z ognikami w oczach słucha mojej historii o Swarożycu i jego ojcu – kowalu. W głowie mu się to nie mieści, ale powoli układa sobie to wszystko w jedną całość. Śmieję się, gdy słyszę jego pytanie „czy Swaróg wykuje dla niego coś ładnego”. Po chwili stwierdza, że nie wie czy mógłby od tego Boga otrzymać coś ładniejszego niż to złote pole, te złote kłosy, w których toniemy. Dziwią mnie takie słowa w ustach małego chłopca.

Po chwili uświadamiam sobie coś tak wielkiego, przytłaczającego mnie, że przerażona przerywam opowieść, zatrzymuję się i otwieram usta ze zdumienia. To wszystko kiedyś już było. Pamiętam dokładnie. Tylko że to ja byłam tu zamiast tego małego chłopca. Czy to prawda, że powtarzamy czas od początku? Może to być?

Unoszę chłopca wysoko śmiejąc się radośnie. Trwamy tak, zawieszeni między złotem kłosów a złotem promieni słońca.

Obraz 18

Staruszka stojąca pod rozdartym piorunem dębem.
………………

Zatrzymuję się i z namysłem spoglądam na poczerniały pień wspaniałego niegdyś dębu. Święte drzewo i święty jego koniec, zginęło boskim piorunem porażone. I cóż, że koniec nadszedł? Mimochodem rozglądam się czy jakiś mały dąb nie pojawił się w okolicy. Ziarno z ziarna, kwiat z kwiatu, krew z krwi – w głowie przetaczają się dziesiątki myśli. Czy i mój koniec taki będzie? Święty, dostojny, boski wręcz?

W chwilę później omal nie ginę stratowana kopytami czarnego konia, na którym mknie jakaś szalona dziewczyna. Gna na rumaku jakby ją sam Leszy gonił. W ostatniej chwili cofam się z drogi, stając tuż pod rozdartym dębem. Dotykam go i uśmiecham się. Tak. I ja i on odejdziemy z naszej ziemi w podobny sposób. Święcie. Dostojnie.

Obraz 19

Staruszka odchodząca w mgły.
………………

Lata minęły i gdy dziś patrzę w lustro nie zawsze umiem w nim rozpoznać tą, którą znam z własnych wspomnień. Może dlatego, że staram się często wracać do tych najlepszych, te gorsze zostawiając gdzieś daleko? Wiem, że to nie koniec, wiem że po prostu czas pójść dalej, do tego świata, o którym nie do końca umiem rozmawiać używając naszego języka.

Ale czy to czego nazwać nie potrafimy, nie istnieje? Istnieje tak samo jak ta mgła, która skryć potrafi wszystko i w której wszystko ma ten sam kształt…

A kraina, do której każdy dzień przybliża mnie bardziej, istnieje i przyzywa każdego dnia głośniej i głośniej. A może to głosy moich bliskich – dziadów, braci i sióstr i… jego?… Przecież nigdy nie straciłam nadziei, nawet wtedy gdy niszcząc kwiaty złorzeczyłam Bogom…

Wyglądam za okno. Mgła. Tak gęsta, że wiem iż w niej zgubię się i zniknę, by odnaleźć… życie.

Obraz 20

W chacie staruszka stojąca nad kołyską. Na dworze poranek wśród mgieł i rosy. Bose dziecko w białej, długiej koszulce stojące wśród rosochatych wierzb. Czekające na czyjś znak, by za chwilę udać się w drogę. To dziecko nie narodziło się jeszcze.
………………

Nim wyjdę, na chwilę zatrzymuję się jeszcze nad kołyską. Jeszcze pustą, lecz wiem że już lada dzień, lada godzina pojawi się w niej krew z mojej krwi. Ale na mnie już czas. Otwieram drzwi, robię pierwszy krok na mojej nowej ścieżce. Droga pochłania mnie w zupełności, stajemy się jednością.

Mijam dziecko stojące wśród rosochatych wierzb. Małą marznącą istotę w długiej, białej koszulce. Bosymi stopami depcze mokrą trawę. Czeka, by dokądś pójść, by zostać przyjętą. Nie narodziła się jeszcze. Uśmiecham się. Już twój czas – myślę. Za chwilę ty zjawisz się w chacie, którą ja właśnie opuściłam. Wtem słyszę dźwięk struny, na której już grają One – Rodzanice!…

Mgła pochłania mnie.

Życie to krąg. Nie ma śmierci.
Nie ma śmierci. Życie to krąg.
Życie to krąg. Nie ma śmierci.
Nie ma śmierci. Życie to krąg.
Życie…